SBTi V2: Gönüllü Karbon Piyasaları İçin Yeni Oyun Kuralları

Science Based Targets Initiative (SBTi), kurumsal iklim hedeflerinin bilimsel gerçeklikle uyumlu olup olmadığını doğrulayan dünyanın en etkili çerçevesidir. Haziran 2026 itibarıyla 9.600'den fazla şirket SBTi taahhüdüne sahip. V2 çerçevesi, SBTi'ın gönüllü karbon piyasasıyla ilişkisini kökten yeniden tanımlıyor.

V2 öncesi: "Kredi kullanma" mesajı

SBTi'ın ilk versiyonu, gönüllü karbon kredilerini kapsam içi azaltım (abatement) yerine kullanmayı fiilen yasaklamıştır. Şirketler emisyonlarını doğrudan düşürmeli, kredi satın alarak raporlama yapmamalıydı. Bu tutum, kurumsal iklim aksiyonunda "önce azalt" disiplinini güçlendirdi; ancak kaliteli gönüllü piyasa aktörlerini de belirsizlikte bıraktı.

V2 ne getiriyor?

• Karbon kredilerine "beyond value chain mitigation" (değer zinciri ötesi azaltım) kapsamında resmî bir rol verildi.
• Kalite eşikleri netleştirildi: yalnızca ICVCM Core Carbon Principles uyumlu veya eşdeğer kalitede krediler kabul edilecek.
• Removal (uzaklaştırma) kredileri avoidance (önleme) kredilerine göre daha yüksek öncelik aldı.
• Şirketlerin kendi Kapsam 1/2/3 azaltım yükümlülükleri aynı kaldı — kredi, azaltımın yerini almıyor, tamamlıyor.
• EAC (Energy Attribute Certificate) bütünlüğü güçlendirildi: I-REC/GO gibi sertifikalar için ISO 14060 uyumlu doğrulama bekleniyor.

Gönüllü piyasa için anlam

V2, gönüllü karbon piyasasına meşruiyet ve yapı getiriyor. "Kredi kullanma" yerine "kaliteli krediyi doğru yerde kullan" mesajı, piyasanın olgunlaşma sürecini hızlandırıyor. Ancak bu aynı zamanda düşük kaliteli, additionality sorgusu olan projelerin daha hızlı piyasa dışına itilmesi anlamına geliyor.

Türk ihracatçısı için ne anlama geliyor?

Türk şirketleri iki yönlü etkilenecek: (1) Avrupa müşterileri SBTi V2 uyumlu tedarik zinciri beklentisi yükseltecek — Türk tedarikçilerin de karbon verilerini doğrulanmış biçimde sunması gerekecek. (2) Gönüllü kredi satın alan Türk holdingleri, portföylerinde V2 kalite eşiğinin altında kalan kredileri elemeye başlayacak. Her iki senaryoda da kaliteli, derecelendirilmiş ve izlenebilir kredi talebi artacak.

VeraWise Exchange, her ilana objektif Trust Score atayarak V2 kalite eşiklerine uyumu görünür kılar; Climate Asset OS ise CBAM ve gönüllü hedeflerin birlikte yönetildiği entegre bir süreç sunar.