Karbon Kredisi Türleri: Doğa-temelli, Teknolojik Uzaklaştırma ve Yenilenebilir

Karbon kredisi, bir projenin atmosfere salınmasını önlediği veya atmosferden uzaklaştırdığı 1 ton CO2 eşdeğerini temsil eder. Ancak bu "1 ton" başlığı altında çok farklı kalite, kalıcılık ve risk profilleri vardır. En temel ayrım önleme (avoidance) ile uzaklaştırma (removal) arasındadır.

Doğa-temelli krediler

Ormanların korunması (REDD+), ağaçlandırma (ARR), sulak alan/mavi karbon restorasyonu ve toprak karbonu bu gruba girer. Maliyetleri düşük, ek faydaları (biyoçeşitlilik, topluluk) yüksektir; ancak kalıcılık (yangın, kesim) ve temel senaryo (baseline) belirsizliği nedeniyle kalite çok değişkendir. REDD+ projelerinde son yıllarda yapılan eleştiriler tam da bu baseline tahminine yöneliktir.

Teknolojik uzaklaştırma (CDR)

Biokömür (biochar), gelişmiş kayaç ayrışması (enhanced weathering), okyanus alkalinitesi ve doğrudan hava yakalama (DAC) atmosferden karbonu fiziksel olarak uzaklaştırır ve genelde yüzyıllarca-bin yıl ölçeğinde kalıcıdır. Fiyatları yüksektir (ton başına yüzlerce dolar) ancak ölçülebilirlik ve kalıcılık açısından en güçlü gruptur. Net-sıfır iddiası olan kurumların portföyünde giderek artan bir paya sahip olması beklenir.

Yenilenebilir ve topluluk projeleri

Hidroelektrik, rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerji kredileri ile temiz pişirme ocakları ve depo gazı yakalama projeleri emisyon önleme kategorisindedir. Yenilenebilir enerji kredilerinde "ek olma" (additionality) tartışmalıdır çünkü bu projeler çoğu yerde zaten ekonomik olarak yapılabilir hale gelmiştir; bu nedenle fiyatları ve Trust Score'ları düşüktür. Temiz pişirme projeleri ise yüksek sosyal fayda sunar ancak ölçüm yöntemine bağlı olarak fazla kredi üretme riski taşır.

VeraWise Exchange'te her ilan, kategorisinin yanında objektif bir Trust Score ile gösterilir; böylece kategoriden bağımsız olarak kredinin gerçekten 1 tonu temsil etme olasılığını görebilirsiniz.